Brussel
Justitiepaleis

Federale Overheidsdienst Justitie

Poelaertplein 1
1000 Brussel

Bekijk meer foto's

Terug naar Projecten

Het Justitiepaleis van Brussel is meer dan een plaats waar gerechtigheid zegeviert, het is ook een historische plaats. Het gebouw is een van de opmerkelijkste monumenten uit de 19de eeuw. Het werd ontworpen door architect Joseph Poelaert en ingehuldigd in 1883. Het symbolische monument van het Brusselse landschap was in die tijd het grootste gebouw van Europa. Sinds mei 2012 is het een geklasseerd historisch monument. Het complex is eigendom van de Belgische federale staat en wordt beheerd door de Regie der Gebouwen. Eind 2016 heeft de Belgische federale regering besloten om het voor honderd procent in te zetten voor de diensten van het Brusselse gerecht. 

Historiek

Het Justitiepaleis is een van de opmerkelijkste monumenten uit het 19de-eeuwse Europa. De lengte en de dwars-as van het gebouw meten respectievelijk 160 en 150 meter. De totale nette-oppervlakte bedraagt ongeveer 81.000 vierkante meter (ongeveer 110.000 vierkante meter bruto), de acht binnenpleinen inbegrepen. Uit de imposante vierhoek rijst de massieve koepel (24.000 ton) met een lengte van 142 meter hoog. De indrukwekkende salle des pas perdus is zo’n 3.600 vierkante meter - inclusief de galerij van de eerste verdieping - en is 90 meter lang en 40 meter breed. Een windroos met zestien stralen geeft het centrum van de ruimte aan.

Lees meer over de geschiedenis van het Justitiepaleis

Recente en lopende werken

De Belgische staat investeert in de beveiliging en de renovatie van het Justitiepaleis, zowel langs binnen als langs buiten. De restauratie van de gevels wordt in verschillende fases aangepakt. Aan het eind van de renovatiewerken, in 2030, zal het gebouw volledig uit de steigers zijn.

Nieuwe kantoren voor de correctionele griffie geopend

Op 1 december 2017 zijn de nieuwe kantoren van de correctionele griffie van de Nederlandstalige rechtbank van eerste aanleg Brussel officieel geopend.

De Nederlandstalige afdeling van de rechtbank van eerste aanleg Brussel bestaat sinds 1 maart 2014. Toen werd de voormalige rechtbank van eerste aanleg in Brussel ontdubbeld naar een Franstalige en een Nederlandstalige afdeling, zoals voorzien in de zesde staatshervorming.

De Regie der Gebouwen huisvestte de correctionele griffie op de benedenverdieping van het Justitiepaleis, in het voormalige postkantoor van het gerechtsgebouw.

De ruimte werd volledig gerenoveerd en aangepast aan de behoeften van de nieuwe gebruikers. De voormalige lokettenruimte van De Post werd heringericht tot loketruimte voor de griffie, waar advocaten dossierstukken kunnen raadplegen. De open ruimte achter de loketruimte is ingericht tot een lichte, aangename en functionele kantoorruimte voor de medewerkers.

Technische fiche

Eigenaar: Belgische staat
Bouwheer: Regie der Gebouwen
Gebruiker: FOD Justitie (Nederlandstalige rechtbank van eerste aanleg)
Aannemer: Monument Vandekerckhove  en IMCE (elektriciteit)
Duur werken: januari 2017-september 2017
Investering: ongeveer 463.000 euro

Restauratie van de gevels

Gezien de omvang en de complexiteit van het gebouw, worden de studie van de restauratie en de gevelrestauratie van het Justitiepaleis voorzien in 4 fases. De opdracht werd toegewezen aan het architectenbureau Karel Breda.

2018-2022
De eerste fase omvat de studie van de hoofdgevel, aan de kant van het Poelaertplein, met inbegrip van het peristilium en het plein dat zich voor het Justitiepaleis bevindt. Deze fase werd aangevat in 2018 en zal ongeveer anderhalf jaar in beslag nemen, zodat de studie en het restauratiebestek klaar zijn tegen het voorjaar van 2020.

Na het bekomen van de eventuele noodzakelijke attesten en vergunningen, kan de gunningsprocedure voor de werken van start gaan. De duur van de restauratiewerken zelf wordt geschat op 2 jaar. Als alles volgens de planning verloopt is de hoofdgevel stellingvrij in 2022.

De studie omvat verschillende aspecten:

  • het nazicht van de veiligheid van de bestaande stellingen aan de hoofdgevel en de plaatsing van bijkomende stellingen. De stellingen zullen inderdaad zowel tijdens de studie als tijdens de uitvoering van de werken gebruikt worden;
  • de studie voor de restauratie van de hoofdgevel aan de kant van het Poelaertplein;
  • de studie voor een lichtplan van alle buitengevels van het Justitiepaleis.

De kwaliteit van de studie en de uitvoering van de werken binnen het budget zijn de twee belangrijkste punten om over te gaan tot de uitvoering van de tweede fase.

2022-2030
De tweede fase omvat de studie van de gevel aan de kant van de Wynantstraat, met inbegrip van de sokkel van de koepel en twee binnenpleinen. De studie van de gevel aan de kant van de Wolstraat en drie binnenpleinen (studiefase 3) vindt vervolgens plaats, om te eindigen met de gevel aan de kant van de Miniemenstraat, drie binnenpleinen en de gevels van de onderliggende kelders (studiefase 4). Elke studiefase geeft aanleiding tot de opmaak van een bestek voor de restauratie van de gevel in kwestie.

Vanaf de tweede fase zal het niet meer nodig zijn om het einde van deze fase af te wachten om over te gaan tot de bestelling van de volgende (fase 3 en fase 4). Hierdoor kan de uitvoeringstermijn van de studie en de restauratiewerken ingekort worden zodat alle gevels van het Justitiepaleis gerestaureerd en stellingvrij zijn tegen 2030.

Scanstraat

Hoofdingang Poelaertplein

Aan de hoofdingang op het Poelaertplein werd een definitieve scanstraat geplaatst om de toegang tot het gerechtsgebouw beter te beveiligen. De monumentale bronzen toegangsdeur aan de zijde van het Poelaertplein wordt niet meer gebruikt. Twee toegangsdeuren in staal zijn aan de ingang geplaatst. De definitieve scanstraat werd in het rechterportiek onder het peristilium ingericht.

De publiekstoegang en de toegang voor de personeelsleden worden van elkaar gescheiden gehouden, wat voor een verbeterde circulatie naar en in het gebouw zal zorgen. De personeelsleden, inclusief de magistraten, zullen de linkerportiek gebruiken.

Personeelsingang Wolstraat

Aan de ingang langs de Wolstraat, die bedoeld is voor personeel, personen met beperkte mobiliteit en leveranciers, zijn twee draaihekken en een nieuw stalen schrijnwerk geplaatst.

Technische fiche

Eigenaar: Belgische staat
Opdrachtgever: Regie der Gebouwen
Gebruiker: FOD Justitie
Architect inrichting scanstraatruimte: Ma²  Project_Metzger & Associés Architecture
Aannemer bouwwerken. N.V. Denys
Technische toegangscontrole: Fabricom
Duur van de werken:  2017 - 2018
Investering:  1,7 miljoen euro (incl. BTW)

Box in the box

Het box in the box-project bestaat uit de inrichting van vier hoogbeveiligde zittingszalen voor de behandeling van correctionele zaken. In een binnenkoer van het gerechtsgebouw wordt een volume dat werd bijgebouwd  in de jaren 50-60, afgebroken en vervangen met een nieuw modulair volume met 4 hoogbeveiligde zittingszalen. De circulatiewegen voor het publiek, de magistraten en de gedetineerden zullen volledig van elkaar gescheiden zijn.  De werken zullen ca. één jaar in beslag nemen.

Technische fiche

Eigenaar: Belgische staat
Bouwheer: Regie der Gebouwen
Gebruiker: FOD Justitie (correctionele zaken)
Aannemer: Group Monument
Duur werken: september 2018-september 2019
Investering: ca. 4,2 miljoen euro (excl btw)

Nieuwe kantoren voor de griffie van het hof van cassatie

De Regie der Gebouwen heeft de zalen en lokalen van de voormalige ondernemingsrechtbank gerestaureerd en ingericht om er de nieuwe kantoren van de griffie van het Hof van Cassatie in onder te brengen.

Technische fiche

Eigenaar: Belgische staat
Opdrachtgever: Regie der Gebouwen
Gebruiker: FOD Justitie
Aannemer :
Duur van de werken:  februari 2018 - december 2018
Investering:  457.000 euro (incl. BTW)

Renovatie van de platte daken

De renovatie van de platte daken uit zink werd in twee fases uitgevoerd: een eerste in 2006 en een tweede tussen 2011-2015. Die werken hebben de renovatie van 20.000 vierkante meter aan daken mogelijk gemaakt, via een investering van 4.000.000 euro.

2010: bouwhistorische studie

In 2010 is een globale bouwhistorische studie van het Justitiepaleis in Brussel opgesteld. Over bepaalde gedeelten van het gerechtsgebouw bestonden al studies, maar een globale studie ontbrak nog. In die globale studie worden een duizendtal originele bouwplannen geïntegreerd, die een periode bestrijken van 1862 tot ongeveer 1950. Het grootste gedeelte van de plannen stamt uit de periode tussen 1868 en 1883, de periode waarin het Justitiepaleis werd opgericht. Van één schetsontwerp is zeker dat het getekend werd door Joseph Poelaert zelf.

De plannen geven een precies inzicht in de technische uitwerking van het gebouw en de chronologie van de werken.

De Regie der Gebouwen en het Rijksarchief werken samen om die waardevolle collectie te bewaren voor het nageslacht. Het Algemeen Rijksarchief in Brussel staat in voor de bewaring van de collectie.

Restauratie van de koepel

In september 2002 werd de Eurovisie-antenne (17 meter hoog) verwijderd. Er werd een nieuwe betonnen ringbalk voorzien om de krachten te spreiden over het gehele metselwerk. De stenen pilasters werden met pinnen verenigd en het metalen gebinte van de koepel werd met bijkomende metalen profielen versterkt.

Lees meer over de restauratie van de koepel

Klassering

Het Justitiepaleis is sinds 3 mei 2001 als monument beschermd.

 

Laatst gewijzigd in mei 2019