Tervuren
AfricaMuseum

Leuvensesteenweg 13
3080 Tervuren

Bekijk meer foto's

Terug naar Projecten

Het gerenoveerde, gerestaureerde en uitgebreide AfricaMuseum (Koninklijk Museum voor Midden-Afrika) is sinds 9 december 2018 opnieuw open voor het publiek. De Regie der Gebouwen trad op als bouwheer van het unieke project. Na vijf jaren van hard labeur en dankzij de goede samenwerking zijn de betrokken partners erin geslaagd om de uitzonderlijke opdracht tot een goed eind te brengen. In 2019 viel het project in de prijzen tijdens de Publica Awards, de prijsuitreiking voor de beste overheidsprojecten. De Regie der Gebouwen en het AfricaMuseum wonnen zowel goud als de publieksprijs in de categorie Heritage & Architecture.

Restauratie, renovatie en uitbreiding museum

Beschermd als monument

Het AfricaMuseum maakt deel uit van ons kunstpatrimonium en moet behouden blijven voor toekomstige generaties.

Het museumgebouw (dat ontworpen werd door de Franse architect Charles Girault) en de omgeving zijn beschermd als monument en als landschap. Het interieur van de benedenverdieping is ook beschermd, net als het originele meubilair. De historische tentoonstellingskasten zijn dan ook opnieuw opgenomen in de scenografie van het vernieuwde museum.

Tijdelijke vereniging

De Regie der Gebouwen stelde de multidisciplinaire tijdelijke vereniging Stéphane Beel Architecten + Origin Architecture and Engineering + Niek Kortekaas + Michel Devisgne + Arup NL + BB + RCR + Daidalos aan. Dat team stond in voor het moderniseren, restaureren en aanpassen van de infrastructuur, meer bepaald van het museumgebouw. Zij stelden ook een masterplan op met een langetermijnvisie voor de omgeving van het museum.

In die tijdelijke vereniging bracht elke partner zijn specialiteit in: architectuur (Stéphane Beel Architecten), restauratie (Origin Architecture & Engineering), scenografie (Niek Kortekaas), landschapsontwerp (Michel Desvigne Paysagiste), stabiliteit (Arup), technieken (studiebureau RCR), akoestiek en bouwfysica (Daidalos Peutz) en projectmanagement (BureauBouwtechniek).

Over de werken

Het AfricaMuseum/Koninklijk Museum voor Midden-Afrika heeft ervoor gekozen om de restauratie, renovatie en herinrichting van het bestaande museumgebouw gelijktijdig te laten uitvoeren met de bouw van het onthaalpaviljoen en de ondergrondse tentoonstellingsgalerij.

Het onthaalpaviljoen bestaat uit een benedenverdieping en één verdieping, zodat het harmonieus geïntegreerd is in de groene omgeving. Het is niet hoger dan het bestaande museumgebouw en is  aan de straatkant afgeboord door een rij bomen.

De onthaalfunctie, de lockers, de museumshop, de cafetaria werden uit het museumgebouw gehaald zodat het museumgebouw voor 100% gebruikt wordt voor de permanente tentoonstelling.

De lichte bouwstructuur en glazen vliesgevel benadrukken het respect voor de natuur en de omliggende historische gebouwen.  Het restaurant/brasserie op de eerste verdieping biedt een spectaculair zicht op het omliggende park, de in 2016 gerenoveerde fonteinvijver en het gerestaureerde museumgebouw.  De witte podia tussen het onthaalpaviljoen en het museumgebouw dienen als platform om bijvoorbeeld muziek in open lucht te spelen.

Via een brede imposante trap in wit zichtbeton daalt de bezoeker naar de ondergrondse verdiepingen. Het daglicht straalt via de verdiepte ‘Engelse’ koer in de lager gelegen niveaus.  Alle niveaus zijn toegankelijk voor personen met beperkte mobiliteit. Er is ook een refter voor schoolgroepen.

Het onthaalpaviljoen is via een ondergrondse galerij verbonden met het museumgebouw.De ondergrondse verbinding is 100 meter lang. Dit is de belangrijkste passage en zowel de in- als de uitgang voor de bezoekers.

Het verbindt het onthaalpaviljoen met het historisch museumgebouw. In de galerij is er één uitzonderlijke grote ruimte die dankzij een pivoterende wand (13 x 5 meter) in 1 of 2 stukken kan worden opgedeeld. Zo kan een zaal gecreëerd worden van 300 m² en 600 m². Daarnaast is er nog een flexibele ruimte die omgevormd kan worden tot auditorium of bijkomende tentoonstellingszaal.

De ondergrondse galerij is vergelijkbaar met een grote white box. Het minimalistisch ontwerp en de bewuste keuze voor wit voor zowel plafond, muur als gepolijste betonvloer creëert een unieke sfeer.

In de ondergrondse verbinding ontdekt u de prauw (22,5 meter en 3.500 kg) die reeds in februari 2016 werd binnengebracht omdat het daarna niet meer mogelijk was (geen voldoende toegangsopening meer).

Eén van de meest delicate opdracht was het doorboren van de fundering van het museumgebouw zodat de ondergrondse galerij en het museumgebouw met elkaar werden verbonden.  

De imposante paleisarchitectuur van het museumgebouw is respectvol behandeld en werd zoveel mogelijk tot haar oorspronkelijke toestand terug gebracht. De zichtassen zijn opnieuw vrijgemaakt en door het terug openmaken van de ramen wordt de beleving van het park van binnenuit versterkt.

De gevels van het museumgebouw zijn gereinigd en gerestaureerd.  De lichtstraten in de zinken daken zijn vernieuwd en voorzien van zonwering. Het dak is geïsoleerd en kreeg een nieuwe dakbedekking in zink of met leien.  Het houten buitenschrijnwerk werd gedecapeerd, gerestaureerd en in de oorspronkelijke kleur geschilderd.

De ramen zijn ontdubbeld waarbij stalen achterzetramen en achterzetdeuren werden geplaatst. Dit verbeterd in hoge mate de isolatiekwaliteit. Tussen de oude en nieuwe ramen is zonwering geplaatst.

Het parket is opgeschuurd en geboend. De muurschilderingen en muurkaarten (Belgisch Congo) zijn gereinigd en waar nodig gerestaureerd. De oorspronkelijke sjabloonschildering in een parketzaal werd voor een stukje vrijgelegd en via de zeefdruktechniek gereconstrueerd in de volledige zaal.

Vloeren werden uitgebroken voor het aanleggen van hellende vlakken voor personen met beperkte mobiliteit. Marmeren vloeren en wanden zijn gerestaureerd.

De geklasseerde vitrinekasten zijn ter plaatse gerestaureerd. In de marmerzalen werden ze op een technische sokkel geplaatst zodat de modernste technieken (elektriciteit, multimedia, klimaatregeling) konden worden geïntegreerd. De verlichting is in de bovensokkel geplaatst. De vitrines zijn aangevuld met nieuwe vitrines waardoor een hedendaags modulair systeem wordt bekomen.

Een van de meest spectaculaire interventie in het museumgebouw is het uitdiepen van de binnenkoer.  Hierdoor stroomt meer licht in de kelderverdieping waarlangs de bezoeker het museumgebouw betreedt.

Dankzij de restauratie, renovatie en uitbreiding wordt het museum helemaal aangepast aan de noden en behoeften van de 21ste eeuw.

Bekroond met Publica Awards

In 2019 werd de renovatie en restauratie van het AfricaMuseum bekroond met twee Publica Awards, de prijzen voor de beste overheidsprojecten. De Regie der Gebouwen en het AfricaMuseum gingen aan de haal met het goud in de categorie Heritage & Architecture, een eerste plaats die ze deelden met beeldsmederij De Maan in Mechelen. In diezelfde categorie wonnen ze ook de publieksprijs.

Restauratie van de fonteinvijver

In mei 2016 rondde de Regie der Gebouwen de restauratie af van de grote fonteinvijver in het Park van Tervuren. Die heeft een oppervlakte van maar liefst 6.042 vierkante meter. De vijver kan vijf miljoen liter water bevatten.

Scheuren in de vijverkom, de ondergrondse gang en de ondergrondse pompkamer werden hersteld. Alles werd opnieuw waterdicht gemaakt. De beschermde arduinen dekstenen werden gereinigd en gerestaureerd. Er kwam een volledig nieuwe fonteininstallatie en een nieuw hydraulisch toegangsluik met een trap naar het ondergrondse gedeelte. Ook de industriële leegloopkraan werd vervangen.

Ook de fontein spuit weer, en dat tot achttien meter hoog. Het spuitpatroon, dat gebaseerd is op het oorspronkelijke historische model, is dat van de Franse lelie. 's Nachts zorgt de nieuwe verlichting voor een feeëriek geheel.

Eerdere werken

Lees meer over eerdere werken in het AfricaMuseum

Geschiedenis

Tijdens de wereldtentoonstelling van 1897 was de Koloniale Tentoonstelling een enorm succes. Er werd beslist om de tentoonstelling om te vormen tot een permanent museum en een wetenschappelijke instelling: Le musée du Congo was geboren.

Lees meer over de geschiedenis van het AfricaMuseum

Ligging en stijl

Leopold II had een voorliefde voor grootse, monumentale gebouwen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het hele Park van Tervuren doet denken aan Versailles. Groot is het in ieder geval: de site bestaat uit vijf bouwwerken en het Park van Tervuren is 207 hectare groot.

Lees meer over de ligging en stijl van het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika

Bereikbaarheid (tram, bus, trein, fiets, auto)

Het AfrikaMuseum is bereikbaar met het openbaar vervoer:

  • Tram 44 verbindt het metrostation Montgomery in Brussel tot de tramterminus (op wandelafstand van het onthaalpaviljoen)
  • Lijn bus 317 en Lijn snelbus 410 tot de tramterminus (op wandelafstand van het onthaalpaviljoen)
  • Lijn bus 830 tot het centrum van Tervuren (op wandelafstand)
  • Kom je met de trein?
    • Stap af in Brussel-Centraal, neem metrolijn 1 tot station Montgomery, neem vervolgens tram 44 tot halte Tervuren Station
    • Stap af in Leuven, neem de Lijn bus 317 en de snelbus 410 tot de tramterminus

Kom je met de fiets? Bekijk de fietsrouteplanner op internet. Van Montgomery is er een ononderbroken fietspad naar Tervuren.

Kom je met de auto?

  • Voor personen met een beperkte mobiliteit zijn er gereserveerde parkeerplaatsen aan het museumgebouw (Leuvensesteenweg).
  • Voor mogelijke opties inzake parkeerplaatsen, consulteer de website van het Afrikamuseum www.africamuseum.be
  • Het Afrikamuseum heeft onder andere akkoorden afgesloten met het Total station en het restaurant Le Chalet Vert (ingang via de Grensstraat) voor het gebruik van hun parking.
  • Het museum organiseert in het weekend/tijdens schoolvakanties shuttlediensten bij donker of slecht weer naar uw wagen in de buurt.
  • Een betaalparking (200 plaatsen, 24/24 open) is beschikbaar in het centrum van Tervuren (10 minuten wandelafstand naar het onthaalpaviljoen).
  • Zaterdags zijn het gebruik van de pendelparking aan tramterminus 44 of de personeelsparking aan het ‘CAPA’-gebouw (voorbij het museumgebouw, richting Leuven, rechterkant) goede opties.

Definitieve parking

Als definitieve parking zal de pendelparking aan de tramterminus 44 worden uitgebreid. Alle stakeholders bij dit project zitten op dezelfde golflengte. Gelet op de administratieve procedures voor het bekomen van de nodige vergunningen, zou de parking aan de tramterminus 44 pas uitgebreid zijn tegen de zomer van 2020.

In afwachting van deze definitieve parking werd voorgesteld om een tijdelijke parking (160 tal plaatsen) aan te leggen op een braakliggend terrein, eigendom van de federale staat, tegenover het museumgebouw. Tegen de bouwvergunning werd echter opschortend beroep aangetekend. Indien het beroep ongegrond wordt verklaard, kan de aanleg van deze tijdelijke parking in het voorjaar van 2019 starten. De definitieve parking zal tegen eind 2020 beschikbaar zijn.

Technische fiches

Masterplan, restauratie, renovatie en uitbreiding van het museum

Eigenaar: Belgische staat
Opdrachtgever: Regie der Gebouwen
Eindgebruiker: AfricaMuseum
Studieteam: tv Stéphane Beel Architecten + Origin Architecture and Engineering + Niek Kortekaas + Michel Desvigne + Arup NL + Bureau Bouwtechniek + RCR + Daidalos Peutz
Aannemer: nv Denys (Wondelgem)
Duur werken: oktober 2013-april 2018
Heropening museum: 9 december 2018
Beschikbare ruimte: ongeveer 11.000 m² (24 zalen en circulatieruimtes)
Globale investeringskost (bouw, honoraria en financiering): 66,5 miljoen euro

Restauratie van de fonteinvijver

Eigenaar: Belgische staat
Opdrachtgever: Regie der Gebouwen
Studie: Regie der Gebouwen
Kernboring: OREX Geotechnics
Bouwkundige restauratiewerken van de fontein: Denys nv

  • Uitvoeringstermijn: april 2015-april 2016
  • Kostprijs: ongeveer 900.000 euro (inclusief btw)

Fonteintechnieken: Automatic Spraying Systems

  • Uitvoeringstermijn: maart 2015-mei 2016
  • Kostprijs: ongeveer 162.000 euro (inclusief btw)

Kostprijs putboringswerken: ongeveer 12.500 euro (inclusief btw)

 

Laatste wijziging op 5 augustus 2019.