Het Masterplan detentie en internering in humane omstandigheden voorziet onder meer in de oprichting van detentiehuizen voor veroordeelden met een korte straf. In dat kader is ook op de voormalige site van de rijkswacht in Moustier-sur-Sambre een detentiehuis gepland.
De voormalige gebouwen van de rijkswacht, die al enkele jaren leegstonden, waren onbewoonbaar geworden. Ze werden in december 2024 gesloopt en zullen worden vervangen door een nieuw gebouw uit geprefabriceerde modules. Deze nieuwbouw zal bijna energieneutraal zijn en uitgerust worden met zonnepanelen en groendaken.
Wat is een detentiehuis?
Een detentiehuis is een kleinschalige, gesloten inrichting met een capaciteit van 20 tot 60 bewoners. Het vangt personen op met een korte gevangenisstraf, een laag veiligheidsrisico en die gemotiveerd zijn om hun leven te veranderen. Personen die veroordeeld zijn voor bijvoorbeeld zedenfeiten en terrorismefeiten komen dus niet in aanmerking voor plaatsing in een detentiehuis.
Justitie heeft beslist om in ons land 15 detentiehuizen te bouwen om korte gevangenisstraffen uit te voeren. Twee daarvan werden al geopend: één in Kortrijk en één in Vorst (Brussel).
In tegenstelling tot een klassieke gevangenis ligt de nadruk in een detentiehuis veel meer op autonomie, verantwoordelijkheid en re-integratie van de bewoners in de samenleving. Ze krijgen namelijk de kans om opleidingen te volgen, werk en huisvesting te zoeken, enz. De detentiebegeleiders spelen een centrale rol in dat proces. Dankzij persoonlijke begeleiding helpen ze de bewoners om hun leven opnieuw op te pikken, om zo het risico op recidive te verminderen. Onderzoek toont aan dat dit soort detentie efficiënt is. Bovendien zou die aanpak moeten helpen om de overbevolking in de gevangenissen te verminderen.
Het detentiehuis van Jemeppe-sur-Sambre
Het detentiehuis van Jemeppe-sur-Sambre zal worden gebouwd op de site van de voormalige rijkswacht (rue de la Gendarmerie, 4). De gebouwen van de voormalige rijkswacht stonden al enkele jaren leeg en waren in slechte staat. Ze werden in december 2024 gesloopt.
Het detentiehuis zal gebouwd worden met geprefabriceerde modules. Het complex zal bestaan uit twee bouwlagen met een totale vloeroppervlakte van ongeveer 3.000 m². De modules zullen duurzaam worden afgewerkt en een residentiële uitstraling krijgen (onder meer met bakstenen en hout).
Deze bouwmethode heeft als voordeel dat ze sneller te implementeren is dan de klassieke bouwtechnieken. De geprefabriceerde modules zullen speciaal voor dit project op maat worden vervaardigd in een werkplaats.
Het detentiehuis zal een capaciteit van 40 plaatsen hebben.
Een discrete en buurtvriendelijke inplanting
Het gebouw ligt op maximale afstand van de aangrenzende tuinen en bevindt zich op het zuidelijk gedeelte van het perceel. De schaduw valt op het eigen terrein en dus niet op de aangrenzende percelen .
Met een beperkte hoogte van twee bouwlagen past het gebouw harmonieus in zijn omgeving, zonder visuele hinder te veroorzaken.
Specifieke maatregelen om de impact op de omwonenden te beperken
Om de impact op de buurt te beperken, werden verschillende initiatieven genomen:
- Behoud van open ruimtes: het gebouw is ontworpen om zoveel mogelijk vloeroppervlakte vrij te houden, waardoor een boomrijke zone ontstaat die als natuurlijke scheiding met de aangrenzende huizen dient.
- Groene afscherming: aan de rand van het terrein wordt een rij hoge bomen voorzien om een effectieve visuele barrière te creëren.
- Omkadering van de ruimte: een gedetailleerd plan bepaalt welke zones vrij toegankelijk zijn voor de bewoners.
- Omheining en haag: de omheining van het terrein wordt verdubbeld met een dichte haag van minstens dezelfde hoogte, die een extra natuurlijke afscherming vormt.
Een nieuw duurzaam gebouw
Het detentiehuis is ontworpen volgens de principes van duurzaam bouwen, waarbij comfort en respect voor het milieu hand in hand gaan. Het is gebouwd met moderne technologieën die het energie- en waterverbruik aanzienlijk verminderen en de impact op het milieu tot een minimum beperken.
Met een uitstekend EPB-niveau (E34) overtreft het ruimschoots de strengste normen op het gebied van duurzaamheid in Wallonië. Het is uitgerust met zonnepanelen, warmtepompen en systemen voor regenwaterrecuperatie en -infiltratie, waardoor het bijna energieneutraal is. De groendaken maken die voorzieningen compleet en dragen bij tot de isolatie van het gebouw en de harmonieuze integratie van de site in zijn omgeving.
- De energie die door de zonnepanelen wordt opgewekt, zal lokaal worden gebruikt voor verlichting, verwarming, ventilatie en andere elektrische uitrustingen.
- Het gebouw wordt verwarmd en gekoeld door lucht-waterwarmtepompen, die de warmte uit de buitenlucht opvangen en efficiënt het gebouw binnenbrengen. Die pompen verbruiken aanzienlijk minder energie dan klassieke verwarmingsketels en werken volledig op elektriciteit (grotendeels geproduceerd door de zonnepanelen).
- Het regenwater wordt opgevangen op de daken en opgeslagen in een regenput, zodat het kan worden hergebruikt om toiletten door te spoelen, schoon te maken en voor buiten, waardoor het drinkwaterverbruik wordt beperkt. Er zijn ook waterbesparende sanitaire voorzieningen, zoals waterbesparende toiletten en kranen.
- Het regenwaterbeheer op de site is eveneens ontworpen om efficiënte infiltratie te bevorderen en de impact op de openbare netwerken te beperken. Het overtollige water uit de regenputten wordt naar een infiltratiegeul geleid, waar het geleidelijk in de bodem kan infiltreren. De vloerbekledingen zijn ontworpen om de doorlatendheid te maximaliseren, waardoor het regenwater op natuurlijke wijze kan infiltreren. Door een doelstelling van nullozing in de riolering toe te passen, voorkomt het project overbelasting van het openbare rioolstelsel, zelfs bij hevige regenval.
De technische uitrustingen, zoals de warmtepompen en ventilatiesystemen, zijn zo ontworpen dat ze geluidsarm zijn en voldoen aan de geluidsnormen voor woongebieden. Ze zijn discreet geïntegreerd in de architectuur en zijn niet zichtbaar noch hoorbaar vanaf de openbare weg of de omliggende woningen.
Nadruk op biodiversiteit
De zone die bestemd is voor het detentiehuis beslaat slechts een deel van het perceel, waardoor een grote oppervlakte voor biodiversiteit behouden blijft. Een groene ruimte van bijna 1.000 m² zal plaats bieden aan een boomgaard, vrijstaande hagen, een bloemenweide die laat gemaaid wordt, enz.
Al deze inrichtingen vormen een natuurlijke bufferzone tussen het detentiehuis en de omwonenden, waardoor het project op een respectvolle manier in zijn omgeving wordt geïntegreerd.
Technische fiche
- Eigenaar: Belgische Staat
- Bezetter: FOD Justitie
- Oppervlakte: ongeveer 3000 m²
- Capaciteit: 40 bewoners
- Aannemer: Combinatie De Meeuw NV & Detoo Architects NV
- Duur van de werken: eind 2025 - midden 2026 (afhankelijk van de afgeleverde vergunning)
- Kostprijs: geraamd op ongeveer 13,2 miljoen euro
Afbraak van de voormalige rijkswachtgebouwen:
Tijdstip van de werken: december 2024
Bedrag van de werken: ongeveer 130.300 euro
Aannemer: Jean NONET et fils
Laatste wijziging in juni 2025.
