Antwerpen
Gerechtshof Britselei

Federale Overheidsdienst Justitie

Britselei 55
2000 Antwerpen

Bekijk meer foto's

Terug naar Projecten

Het gerechtshof aan de Britselei dateert van 1877. Na de bouw van het justitiepaleis aan de Bolivarplaats in 2006, verhuisden vele gerechtelijke diensten naar het nieuwe gebouw. In november 2019 werd gestart met de grondige renovatie en restauratie van het gerechtshof aan de Britselei. Na de werken zal het gerechtshof weer plaats bieden aan verschillende gerechtelijke diensten. 

Tijdens de werken trachten wij de hinder voor de buurtbewoners en de passanten zoveel mogelijk te beperken. De werf is niet toegankelijk voor het publiek. Meer informatie over de planning en de impact van de werken.

Renovatie en restauratie van de buitenschil

De buitenschil van het gerechtshof is in goede staat: tussen 2006 en 2012 werden de daken, de kroonlijsten en de gevels van het gebouw aangepakt.

Omdat de gevels beschermd zijn, gebeurde dat na een historisch en materiaaltechnisch onderzoek en in overleg met de erfgoedconsulent van de Vlaamse Gemeenschap. De gevels zijn rijkelijk versierd, met obelisken aan de hoofdingang, Griekse sfinxen, zwaarden, stenen wetstafels, weegschalen, een schild met Medusahoofd, bronzen vrouwenbeelden en sculpturen.

De keuze voor de restauratie viel op reinigingstechnieken die het historische bouwmateriaal sparen en herhaald kunnen worden zonder dat het monument aftakelt. De oude zandstraaltechniek is helemaal voorbijgestreefd. De combinatie van baksteen en blauwe hardsteen in banden en het speciale voegwerk maakten het reinigingsproces nog ingewikkelder.

Ten slotte werden ook conserveringstechnieken toegepast, zodat de natuursteen, het staal- en koperwerk en de andere bouwonderdelen bewaard blijven voor de toekomst.

Herbestemming van het gebouw en binnenrestauratie

In een volgende fase werd studiebureau TV OGA - bestaande uit HUB, Origin, Bureau Bouwtechniek en RCR – via een overheidsopdracht aangesteld om een masterplan te ontwikkelen voor het gebouw. Dit resulteerde in een geïntegreerde studie en ontwerp om het volledige gebouw te renoveren en om het behoefteprogramma van de FOD Justitie te realiseren. Aangezien het gebouw is beschermd als monument, ging hier een historisch en materiaaltechnisch onderzoek aan vooraf. Ook het Agentschap Onroerend Erfgoed moest akkoord gaan met de geplande werken. 

In oktober 2018 werd dan een opdracht voor de uitvoering van de renovatie- en restauratiewerken gepubliceerd. Deze werken omvatten de volledige herbestemming, het buitenschrijnwerk en de restauratie van het interieur. 

De werken startten begin november 2019. Het eind van de werken is voorzien in de tweede helft van 2022. 

Na de restauratie zal het gebouw plaats bieden aan het Hof van Beroep, het Parket-Generaal, het Arbeidshof, het Auditoraat-generaal en het Assisenhof van Antwerpen, die momenteel gehuisvest zijn in het Hof van Beroep aan de Waalse kaai en in het nieuwe justitiepaleis aan de Bolivarplaats.

Het gebouw weer in ere hersteld

Het gebouw wordt zoveel mogelijk in ere hersteld, rekening houdend met de behoeften van de gerechtelijke diensten die na de werken hun intrek zullen nemen in het gebouw.

Gebruikscomfort en herstel van daglicht, duurzaamheid en veiligheid staan voorop.

Originele elementen worden gerestaureerd en enkele storende verbouwingen verdwijnen om het oorspronkelijke ontwerp van het gebouw in ere te herstellen. Zo wordt de overkoepeling van één van de twee binnenkoeren afgebroken, zodat er een “peristilium” ontstaat: een ruimte in openlucht omgeven door een zuilengang. Deze ingreep zorgt ook voor een grotere lichtinval in de indrukwekkende Salles des Pas Perdus (inkomhal). De beschikbare oppervlakte in het gebouw wordt geoptimaliseerd.

De daken worden geïsoleerd en het buitenschrijnwerk wordt vervangen door performant schrijnwerk naar historisch model. Daarnaast worden duurzame technieken in het gebouw geïntegreerd, waardoor de energie-efficiëntie van het gebouw gevoelig zal toenemen. Enkele platte daken worden ingericht met een groendak. Bovendien worden materialen en meubilair waar mogelijk gerecupereerd en op een andere plek in het gebouw hergebruikt. 

Een van de mooiste en best bewaarde ruimtes is de assisenzaal. Deze ruimte wordt volledig gerestaureerd, met inbegrip van de schilderijen. De schilderdoeken in de assisenzaal zijn rechtstreeks bevestigd aan de wanden (gemaroufleerde doeken) en dienen daarom ter plaatse gerestaureerd te worden. Anderzijds krijgt deze zaal een polyvalent karakter, om tegemoet te komen aan de evoluerende behoeften van de rechtbanken. 

Er worden ook een aantal toevoegingen aangebracht aan het gebouw, om volledig te kunnen beantwoorden aan de behoeften van de FOD Justitie. Zo wordt de vierde verdieping van het gebouw, waar nu een zolder is, opgewaardeerd tot een volwaardige kantoorverdieping met landschapsbureaus. Daarenboven worden de circulatiewegen voor het publiek, de politie, de magistraten en het personeel van elkaar gescheiden.

Bovendien zal er in de voortuin aan de zijde van de Anselmostraat een paviljoen opgericht worden waar de gedetineerden op een veilige en discrete manier kunnen binnen en buiten gebracht worden. Het onthaalpaviljoen is opgevat als een ovaalvormige staalstructuur die opgaat in de groene omgevingsaanleg. Het paviljoen staat volledig los van het gerechtshof.  

De federale overheid investeert ongeveer 52,5 miljoen euro (inclusief BTW) in de renovatie en restauratie van het gerechtshof. Hierin zijn ook de kosten voor de voorafgaande studies inbegrepen.  

Architectuur en ontstaansgeschiedenis

Het gerechtshof aan de Britselei maakt deel uit van een reeks monumentale burgerlijke gebouwen die in de tweede helft van de negentiende eeuw in Antwerpen werden opgetrokken, voornamelijk langs de Leien. Die laatsten werden aangelegd na de afbraak van de Spaanse omwalling in 1864. Naar Weens model kwamen langs die gordel verscheidene imposante gebouwen met een representatief karakter, met de nationale bank als een ander voorbeeld.

Lees meer over de architectuur en ontstaansgeschiedenis van het gerechtshof.

Technische fiche

Eigenaar: Belgische staat
Bouwheer: Regie der Gebouwen
Gebruiker: Federale Overheidsdienst Justitie
Studieopdracht: tijdelijke vereniging TvOGA (Hub, Origin, Bureau Bouwtechniek, RCR) in samenwerking met Optimit, FPC, Daidalos Peutz, Ney&Partners.
Aannemer: Artes Roegiers – Artes Woudenberg
Geschatte duur van de werken: 2019-2022
Vloeroppervlakte: ongeveer 23.000 m2
Studiekosten en restauratie/renovatie: ongeveer 52,5 miljoen euro (incl. BTW)

 

 

Laatste wijziging op 5 november 2019.