De Hallepoort maakt deel uit van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis.
In maart 2025 startte de Regie der Gebouwen met de renovatie van het dak en de restauratie van het houten buitenschrijnwerk van de Hallepoort. De werken duren tot het najaar van 2026 en kosten ongeveer 1,6 miljoen euro. Deze werken worden mogelijk gemaakt dankzij de financiering van de Nationale Loterij.
Tijdens de volledige duur van de werken blijft het Hallepoortmuseum toegankelijk voor bezoekers.
Geschiedenis
De Hallepoort dateert van de veertiende eeuw en maakte deel uit van de tweede stadsomwalling van Brussel. Ze is de enige van de zeven stadspoorten uit die tijd die bewaard is gebleven. Door de eeuwen heen - tot zij in 1842 door de staat werd gekocht - dreigde ze herhaaldelijk vernietigd te worden. Ze werd door de jaren heen voor verschillende doelen gebruikt: voor militaire doelen, voor invoer- en uitvoercontrole, als tempel van de lutherse kerk, als graanzolder en zelfs als gevangenis.
Het gebouw is beschermd.
2025-2026: Vernieuwing van het dak en restauratie buitenschrijnwerk
Het schrijnwerk van het dak van de Hallepoort is in slechte staat en de leien komen los. De werken zijn nodig om stabiliteitsproblemen te verhelpen, waterinsijpelingen te vermijden en de veiligheid te garanderen.
In maart 2025 zijn de renovatiewerken van de dakleien en van het houten buitenschrijnwerk van de Hallepoort begonnen.
De werken omvatten in de eerste plaats de restauratie van de leien van het dak. De leien die nog in goede staat zijn, worden hergebruikt, en de andere worden vervangen. De nieuwe leien zijn afkomstig uit de steengroeve Armadilla in de Spaanse provincie León, aangezien de leien uit de Ardense steengroeven in België, die vroeger werden gebruikt, niet langer in België worden geproduceerd. Er wordt nauwgezet werk geleverd: de leidekkers restaureren of vervangen het dakbeschot (houten planken waarop de leien worden geplaatst) en stemmen vervolgens de plaatsing van de leien nauwkeurig af. Vervolgens worden de leien ter plaatse gesneden alvorens ze op het dakbeschot worden geplaatst met haken, met uitzondering van de leien op het kegelvormige dak van de noordtoren, die met nagels worden vastgemaakt.
Het houten buitenschrijnwerk (de ramen en dakramen) wordt ook gerenoveerd. De werken bestaan hoofdzakelijk uit het decaperen, schuren en behandelen van het schrijnwerk om het indien nodig te herstellen. Vervolgens wordt het schrijnwerk opnieuw geverfd. De beschadigde beglazingen van de dakramen worden ook hersteld of vervangen. Daarenboven wordt het hang- en sluitwerk (scharnieren en vergrendelingsmechanismes) gecontroleerd en gesmeerd en worden de in de loop der tijd verdwenen elementen gereproduceerd.
Tot slot worden de grote houten inkomdeuren, gelegen aan de kant van Brussel, ook gerestaureerd. Er wordt een methode van droogijsstralen gebruikt om het oude schrijnwerk te restaureren zonder de ondergrond te beschadigen. Het gaat om een zachte reinigingsmethode zonder water om de ondergrond weer bloot te leggen zonder het materiaal aan te tasten, waarbij houtstof en mineraal stof vermeden worden. Het hout en het hang- en sluitwerk van die deuren werden vervolgens hersteld waar nodig alvorens de deuren te vernissen ter bescherming.
De werken zullen ongeveer 1,6 miljoen euro kosten, inclusief btw.
Tijdens de werken zal het Hallepoortmuseum steeds toegankelijk blijven voor bezoekers.
Deze restauratie is mogelijk dankzij de financiering van de Nationale Loterij.
Ontdek de video van de Nationale Loterij over de renovatiewerken van het dak van de Hallepoort.
2023-2024: Oproep tot ideeën voor de toekomst van de Hallepoort
In mei 2023 publiceerden de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis een oproep tot ideeën voor de toekomstige invulling van de Hallepoort.
Na analyse van de resultaten van deze reflectie, werd in april 2024 aangekondigd dat de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis zouden samenwerken met de vzw Paleis van Keizer Karel om een nieuwe richting aan de Hallepoort te geven.
Meer informatie op de website van de Hallepoort.
2019: Vernieuwde elektrische installatie
In het najaar van 2019 werden de elektrische installaties volledig vernieuwd. Alle installaties, van verlichting en HVAC tot de brandcentrale, werden samengebracht in een nieuwe elektriciteitskast. Er werden ook automatiseringen ingevoerd. Zo gaan de lichten bijvoorbeeld automatisch aan en uit.
Daarnaast lag er een grote focus op de brandveiligheid van het gebouw. De brandcentrale werd volledig vernieuwd en een aantal vensters krijgen binnenkort een motor waardoor ze bij brand op aanvraag van de brandweer opengaan om rook buiten te laten.
2007-2008: Renovatiewerken
De renovatiewerken benadrukten de eigenheid van de Hallepoort als een archeologisch overblijfsel uit de middeleeuwen. Tegelijkertijd verloren ze de neogotische interpretatie niet uit het oog die architect Hendrik Beyaert er in de negentiende eeuw aan gaf. Natuurlijk is het project ook vanuit een hedendaags perspectief gerealiseerd.
De werken aan het interieur bestonden uit:
- Inrichtingswerken, zoals het plaatsen van een vloer in de kelderverdieping, het vernieuwen van de vloer op de eerste en de tweede verdieping en het afwerken van het zichtbare sanitair.
- Technische infrastructuurwerken, zoals alle werken aan de elektriciteit en de verlichting.
- De installatie van vast tentoonstellingsmeubilair, zoals de plaatsing van structuren in metaal en glas. Bepaalde nissen werden met glas afgeschermd zodat zij als vitrinekast gebruikt kunnen worden.
De buitenwerken omvatten de restauratie van het smeedwerk op het dak en de reiniging van de gevel.
Er zijn ook restauratiewerken uitgevoerd aan de ingang langs de kant van Sint-Gillis, om de herkenbaarheid van het gebouw te vergroten en de geschiedenis van het gebouw beter tot zijn recht te laten komen. De ingang langs de kant van Sint-Gillis is veel prestigieuzer en springt meer in het oog van voorbijgangers. De Regie der Gebouwen voerde de werken uit in overleg met de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
Technische fiche
Eigenaar: Belgische staat
Bouwheer: Regie der Gebouwen
Gebruiker: Koninklijk Museum voor Kunst en Geschiedenis
Vernieuwing van het dak en restauratie buitenschrijnwerk
Aannemer: Monument Vandekerckhove SA
Duur werken: maart 2025 - najaar 2026
Kostprijs: 1,6 miljoen euro (incl. btw)
Elektriciteitswerken
Aannemer: ELI Automation SPRL
Duur werken: augustus-november 2019
Kostprijs: 50.000 euro (incl. btw)
Renovatiewerken
Architect: Marco Bollen
Algemene aannemer: Monument Vandekerckhove
Duur werken: maart 2007-mei 2008
Laatste wijziging in juni 2026
