De Regie der Gebouwen werkt aan een uitbreidingsproject van het Justitiepaleis II van Nijvel. Het doel is om alle gerechtelijke diensten van Nijvel te hergroeperen om hun werking en hun ruimtes te optimaliseren.
In augustus 2025 publiceerde de Regie der Gebouwen de selectieleidraad voor de opdracht voor de uitbreiding van het Justitiepaleis II van Nijvel. De stedenbouwkundige vergunning werd eind oktober 2024 toegekend door het Waals Gewest.
Het Justitiepaleis II van Nijvel huisvest momenteel meerdere diensten van Justitie.
Context
Het Justitiepaleis II huisvest sinds 2001 het Hof van Assisen, de Arbeidsrechtbank, het Arbeidsauditoraat, de Handelsrechtbank, de Politierechtbank, het Politieparket en het Vredegerecht.
Het gebouw omvat een gelijkvloers met daarboven twee vleugels van twee verdiepingen.
Twee “zeilen” die de voorzijde vormen van het gebouw met hun uitstekende bogen naar de centrale as, benadrukken de belangrijkste ingang van het paleis.
Er werd bijzondere aandacht besteed aan de inplanting en aan de architecturale uitdrukking van het Hof van Assisen. Deze staat hoger ten opzichte van de ingang tot het paleis. Het uitgevoerde plafond in de vorm van een boogelement leidt naar de estrade en brengt daglicht via de verticale wanden.
Centralisering van de diensten van Justitie in Nijvel
Nijvel is het gerechtelijk centrum van de provincie Waals-Brabant. Het doel is om het Justitiepaleis II uit te breiden en zo de verschillende diensten van Justitie samen te brengen op één enkele site.
Uitbreiding van het Justitiepaleis II
De verspreiding en de veroudering van bepaalde gebouwen die bezet worden door de FOD Justitie brengen de goede werking van justitie in het gedrang. Daarom wordt voorgesteld om de volledige Rechtbank van Eerste Aanleg en het Parket van de Procureur des Konings samen te brengen met de uitbreiding van het Justitiepaleis II.
Hierdoor kan de werking van justitie vergemakkelijkt worden door de optimalisering van de ruimtes van het bestaande Justitiepaleis en de hergroepering van de andere diensten in een uitbreiding.
Het project omvat verschillende aspecten:
- Optimalisering van de ruimtes van het bestaande justitiepaleis;
- Beveiliging en creatie van een uniek onthaal voor het publiek;
- Gezamenlijk gebruik van bepaalde functies;
- Inrichting van flexibele kantoorruimtes om te voldoen aan de evolutie van de behoeften;
- Invoering van duurzame maatregelen;
- Beheersing van de onderhoudskosten, de verhouding van de oppervlaktes en de compactheid van het volume.
Op 29 september 2023 heeft de federale Ministerraad het uitbreidingsproject goedgekeurd voor het Justitiepaleis II in Nijvel.
In mei 2024 werd een bouwvergunning aangevraagd bij het Waals Gewest, dat op 29 oktober 2024 een gunstig advies uitbracht.
In augustus 2025 werd de selectieleidraad voor de opdracht voor de uitbreiding van het Justitiepaleis II van Nijvel gepubliceerd. Het gaat om een Design & Build-opdracht voor het uitvoeren van de nodige technische studies en de uitvoering van de werken voor de uitbreiding van het Justitiepaleis II.
Bezettende diensten
Het project beantwoordt tegelijk aan de behoeftenprogramma’s van de FOD Justitie en deze van de dienst DAB van de Federale Politie (de Directie Beveiliging), die gehuisvest is op de ondergrondse verdiepingen en belast is met het vervoer van de gedetineerden tussen gevangenissen en de justitiepaleizen.
Architectuur
De oppervlakte van het Justitiepaleis II “Clarisse” zal verdubbeld worden. De stedenbouwkundige uitdaging bestaat eruit een dergelijke uitbreiding van ongeveer 10.000 m² bruto toe te voegen zonder de volumetrie van het oorspronkelijke gebouw af te breken.
De sterke hellingsgraad van het terrein zal uitgebaat worden opdat de uitbreiding dient als voorplein - als sokkel - voor het bestaande justitiepaleis. De symmetrische architectuur van deze laatste wordt benadrukt door een interne circulatie-as die zal vertrekken van de ingang van de nieuwe vleugel tot aan de bestaande salle des pas perdus en die de verbinding zal versterken tussen de gerechtelijke instelling en een hoofdweg naar het centrum van Nijvel: de avenue du Centenaire.
Om met de bestaande architectuur in dialoog te gaan, zal de sokkel een monolithisch uitzicht hebben uit lokale blauwe hardsteen. Hij zal zo ontworpen worden dat er plaats is voor een hangende tuin, informele ontmoetingsplaatsen en een wandelpad in de open lucht dat het hoge deel met het lage deel van het terrein verbindt. Het zal voorzien zijn van fijne openingen en een patio die het natuurlijk licht verspreidt in het hart van het project.
De zittingszalen worden ondergebracht in een soort dozen ter hoogte van het gelijkvloers. Zij maken de verbinding tussen de binnenzijde en de buitenzijde van de gebouwschil en maakt de voorbijgangers duidelijk dat het om een gerechtsgebouw gaat.
Duurzaam aspect
Voor de realisatie van de uitbreiding wordt zoveel mogelijk materialen gebruikt die een koolstofarme productie hebben. Daarnaast wordt ervoor gezorgd dat er energie wordt bespaard in overeenstemming met de NEKP-normen (Nationaal Energie- en Klimaatplan) en de “Passief plus”:
- De gewenste materialen zijn: lokale blauwe hardsteen (van een recyclingindustrie ), inlands hout voor de binnenafwerkingen en bepaalde structuren (gordijnwanden ), vuurvaste steen op houtvezelisolatie voor de andere parementen. Aan het einde van hun levensduur kunnen de meeste gevels eenvoudig worden gedemonteerd en gerecycleerd.
- Bouw van het hoofdskelet uit zichtbaar beton om de thermische inertie te bevorderen. Aangezien een deel van het gebouw op de grond wordt gebouwd, wordt de thermische opslagcapaciteit vergroot.
- Gebruik van planten als extra middel om oververhitting tegen te gaan (hangende tuin, klimplanten in het westen, onderhouden boomhaag in het zuiden en omvangrijke groendaken).
- Recuperatie van regenwater, stormtank, regentuinen en een omvangrijk groendak .
- Indeling van de zittingszalen volgens het principe van de dubbele thermische schil.
- Installatie van een dubbelstroomventilatiesysteem met warmterecuperatie en hoog rendement (enthalpiewielen) en variabel debiet.
- Oprichting van een night cooling-systeem aangepast aan de veiligheidsnormen van de FOD Justitie en de DAB.
- Invoering van een intelligent beheer van de verlichting.
- Bescherming tegen oververhitting door gebruik te maken van een zonwerend systeem met pantografen, software gestuurd.
- Integratie van fotovoltaïsche cellen in bepaalde parementen en glasdaken.
- Fietsparking en autoparking uitgerust met elektrische laadpalen.
- Flexibele kantoorplateaus, een compactheid van het volume en de beheersing van de onderhoudskosten.
Dit project maakt deel uit van de pilootprojecten van het Nationaal Klimaat- en Energieplan (NEKP).
Planning
De planning is voorlopig:
- Oktober 2024: toekenning van de bouwvergunning
- Augustus 2025: publicatie van de selectieleidraad
- Januari 2026: publicatie van de gunningsleidraad
- Juni 2026: gunningsbeslissing
- Juli 2026: begin van de studies
- September 2026: begin van de bouwwerken
- September 2028: eind van de werken en terbeschikkingstelling van de gebouwen
Technische fiche
Eigenaar: Belgische Staat
Bouwheer: Regie der Gebouwen
Bezetter: FOD Justitie (het Vredegerecht, de Handelsrechtbank, de Politierechtbank, de Arbeidsrechtbank en het Hof van Assisen)
Bruto-oppervlakte: Circa 10.000 m²
Uitbreiding
Eigenaar: Belgische Staat
Bouwheer: Regie der Gebouwen
Bezetter: FOD Justitie (het Vredegerecht, de Handelsrechtbank, de Politierechtbank, de Arbeidsrechtbank en het Hof van Assisen)
Duur van de werken: juni 2026 – juni 2028 (afhankelijk van vergunningen)
Aannemer: te bepalen
Dossier geactualiseerd in oktober 2025
