In mei 2026 heeft de Regie der Gebouwen verschillende onderhouds- en renovatiewerken aan de Leeuw van Waterloo op het Domein van de Slag bij Waterloo afgerond in het kader van zijn tweehonderdjarig bestaan. De werken werden deels mogelijk gemaakt dankzij de steun van de spelers van de Nationale Loterij.
Erfgoedgeheel met gedeeld beheer
Het Domein van de Slag bij Waterloo is een unieke site in België en omvat:
- De Leeuw van Waterloo is eigendom van de Belgische Staat en wordt beheerd door de Regie der Gebouwen. De heuvel werd in 1826 op verzoek van Willem I aangelegd met leemgrond van de omliggende terreinen. Hij is 41 meter hoog, heeft een diameter van 169 meter en een helling van 30 graden. Bovenop staat een leeuw die de overwinning van de toenmalige monarchieën symboliseert.
- Het Memorial 1815 (gebouwd in 2015 voor het tweehonderdjarig bestaan van de Slag bij Waterloo) en het Panorama (gebouwd in 1912), beide eigendom van het Waals Gewest.
- De Hoeve van Hougoumont, een overblijfsel van de Slag bij Waterloo, gerestaureerd in 2015, eigendom van de Intercommunale van de Slag bij Waterloo 1815.
Het algemeen beheer van het domein valt onder de bevoegdheid van de Intercommunale van de Slag bij Waterloo 1815, opgericht in 1997, die de uitbating ervan sinds 2019 heeft toevertrouwd aan de vennootschap Kléber Rossillon Waterloo.
Toegang en standbeeld: onderhouds- en renovatiewerken
In het kader van het tweehonderdjarig bestaan van de Leeuw van Waterloo in 2026 heeft de Regie der Gebouwen verschillende onderhouds- en renovatiewerken uitgevoerd op de site.
Deze hadden betrekking op de trap naar de top, de balustrades en de leuningen, de stenen en gietijzeren elementen, alsook op het standbeeld van de leeuw zelf.
Het gaat onder meer om:
- Het consolideren van de balustrades en de trapleuningen;
- Het herstellen en stabiliseren van de waternetten;
- Het herstellen, of indien nodig vervangen, van de beschadigde of gescheurde treden;
- Het herstellen van de uitgeslepen voegen van de treden van de helling (trap) en de stenen van de sokkel;
- Het herstellen van de beschadigde of gescheurde stenen van de sokkel en zijn uitkraging bovenaan;
- Het dichten van de ruimte tussen de sokkel en het uitkijkplatform;
- Het reinigen van alle stenen en gietijzeren elementen (inclusief het standbeeld van de leeuw);
- Het renoveren en reinigen van het beeld van de leeuw, met inbegrip van de binnenzijde ervan. Na endoscopisch onderzoek werden er aanvullende ingrepen uitgevoerd om het beeld te behouden en de stabiliteit van het beeld en van de verschillende onderdelen ervan te verzekeren. Alle verbindingen en bevestigingen werden onderzocht en de meeste zijn verstevigd of vervangen.
De werken werden uitgevoerd tussen december 2025 en begin mei 2026 en werden deels mogelijk gemaakt dankzij de steun van de spelers van de Nationale Loterij.
Tijdcapsule
Aan het einde van de restauratie werd op 4 mei 2026 een tijdscapsule in de leeuw geplaatst.
Het doel is niet om de alom bekende en goed gedocumenteerde geschiedenis van dit monument te schetsen, maar om te tonen wat het vandaag vertegenwoordigt en wat er ondernomen werd om het te behouden.
De tijdcapsule bevat een brief ondertekend door de verschillende partners, een technisch dossier waarin de werken worden beschreven, en enkele symbolische voorwerpen: een toegangsticket voor de Leeuw van Waterloo, een muntstuk van 1 euro, een stuk gereedschap dat op de werf werd gebruikt, een Lottobal en een krant van die dag.
Zuidkant: stabiliteitsstudie en meetcampagnes
Nadat tussen het uitkijkplatform en de sokkel van de leeuw een verzakking werd vastgesteld aan de zuidkant, werden er verschillende studies en metingen uitgevoerd.
In 2010 werden 16 merkpunten aan de zuidkant geplaatst die maandelijks werden opgemeten. Uit de metingen bleek dat de punten niet bewegen en dat de heuvel dus stabiel is.
In 2016 voerde de Regie der Gebouwen een stabiliteitsstudie uit, gevolgd door een tweede meetcampagne. Ook deze keer toonden de resultaten aan dat er geen risico tot verzakking is.
In februari 2024 heeft de Regie der Gebouwen metingen uitgevoerd in de doorgang, waaruit een verzakking van 2 cm ten opzichte van 2016 bleek. Deze verzakking van gemiddeld 2,5 mm per jaar vereist geen veiligheidsmaatregelen.
Noordkant: werken en stabiliteit
In 1995 heeft de Regie der Gebouwen herstellingen in zones aan de noordwestelijke en noordoostelijke kant van de heuvel uitgevoerd met behulp van micropalen en spuitbeton. De helling werd verstevigd met stalen buizen die 15 meter diep in de grond werden geboord en die vervolgens met gietmortel werden opgevuld. Daarna werden de uiteinden van de palen op 1,2 meter van elkaar verbonden met een wapening waarop spuitbeton werd aangebracht.
Tussen 1999 en 2000 werd een tweede herstelling uitgevoerd tussen de trap en de noordwestelijke zone. Ook toen werd dezelfde methode gebruikt: het inbrengen en injecteren van palen van 15 meter en het wapenen met spuitbeton om de bovenkant van de palen te verbinden. [IL1] Bovendien werden er afwateringsbuizen geplaatst die verbonden zijn aan een veiligheidsafvoer (zinkput).
Technische fiche
Eigenaar (Leeuw van Waterloo): Belgische Staat
Onderhouds- en renovatiewerken aan de toegang tot de heuvel
Bouwheer: Regie der Gebouwen
Aannemer: SOCATRA nv
Duur van de werken: december 2025 – mei 2026
Kostprijs: ongeveer 665.000 euro, incl. btw
Dossier geactualiseerd in mei 2026
