Restauratie van de gevels

Terug naar de projectpagina over het Justitiepaleis

De gevels van het Justitiepaleis worden gerestaureerd omdat ze te kampen hebben met slijtage door ouderdom en schade door vochtinfiltraties. Gezien de omvang en de complexiteit van de gevels, worden de werken in verschillende fases uitgevoerd.

In de eerste fase (2023-eerste helft van 2026) wordt de gevel aan de kant van het Poelaertplein gerestaureerd, met inbegrip van het peristilium en het plein dat zich voor het Justitiepaleis bevindt (erekoer). 

In de tweede fase, vanaf eind 2026, worden de gevels van de sokkel onder de koepel gerestaureerd.

In de derde fase zijn de gevels aan de kant van de De Wynantsstraat en de Wolstraat aan de beurt, evenals de gevels van de bijhorende binnenkoeren en de buitenomgeving. 

In een laatste fase wordt de gevel aan de kant van de Minimenstraat aangepakt, evenals de gevels van de bijhorende binnenkoeren en de buitenomgeving. 

Omdat het Justitiepaleis beschermd is als monument, wordt nauw samengewerkt met de Directie Cultureel Erfgoed van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Fase 1 van de gevelrestauratie: voorgevel aan het Poelaertplein (2023 - eerste helft van 2026)

In een eerste fase wordt de voorgevel aan het Poelaertplein gerestaureerd.

De restauratiestudie voor deze fase werd afgerond in het voorjaar van 2023. 

Het Brussels Gewest leverde op 25 april 2023 de stedenbouwkundige vergunning voor de uitvoering van de eerste fase af. 

In augustus 2023 gingen de restauratiewerken van start. Deze omvatten de reiniging, de controle en het herstel van steenachtige materialen. Slechts een zeer beperkt deel van de stenen wordt volledig vervangen.

Om het oorspronkelijke uitzicht van het Justitiepaleis te behouden, worden voor het herstel of de vervanging van steenmaterialen op maat gemaakte stenen gebruikt die afkomstig zijn uit de originele steengroeves (hoofdzakelijk de steengroeven van Comblanchien in de Franse Bourgogne-streek en de groeven van Blauwe Hardsteen in Soignies). De steenblokken worden volgens kwaliteit in de steengroeves geselecteerd en in steenkapperijen in België verder verwerkt tot de geschikte vormen. Het werk in de steenkapperij verloopt deels manueel, maar waar mogelijk wordt ook gebruik gemaakt van robots om de stenen te frezen, zodat het productieproces efficiënter kan verlopen. 

Om toekomstige waterinfiltraties te vermijden, wordt ook grotendeels het voegwerk vernieuwd. Horizontale steenoppervlakten worden voorzien van een bekleding om waterinfiltraties tegen te gaan.

Ook het houten buitenschrijnwerk van de voorgevel wordt gerestaureerd en opnieuw geschilderd. Een aantal van de ruiten wordt vervangen. Afhankelijk van de ruimtes gaat het om veiligheids- of anti-inbraakglas (hoogbeveiligde ruimtes) en isolatiebeglazing (voor de verwarmde lokalen), waardoor het Justitiepaleis energiezuiniger zal worden. Ongeveer 300 m² enkel glas wordt vervangen door hoogwaardig vacuümglas.

Daarnaast wordt het peristilium gerestaureerd. De beschadigde zones worden hersteld en de afwerklagen worden vernieuwd om de oorspronkelijke kleur te herstellen. Het buitenschrijnwerk van het peristilium (stalen ramen) wordt opnieuw geschilderd en gemonteerd. Ook de daken van het peristilium, die bestaan uit zink en leien, worden vernieuwd.

Ook de erekoer wordt heraangelegd, inclusief de restauratie van de eretrappen. De bekleding van de erekoer, die bestaat uit kasseien, zal gerecupereerd en opnieuw gelegd worden. In het voorjaar van 2026 wordt een nieuw hekwerk geplaatst aan de erekoer waarvan het uitzicht is gebaseerd op dat van het oorspronkelijke hek voor het Justitiepaleis, dat in het interbellum werd gedemonteerd.

Tijdens deze fase zal ook de toegankelijkheid van het Justitiepaleis verbeterd worden met de installatie van een platformlift voor personen met beperkte mobiliteit ter hoogte van de linkerkant van de voorgevel (aan het portiek van het Hof van Cassatie). 

Ten slotte wordt een lichtplan voor het Justitiepaleis uitgewerkt dat de esthetische en bouwkundige aspecten van het gebouw in de kijker zal zetten.  

De werken van fase 1 zullen in de eerste helft van 2026 voltooid zijn. 

Door de werken is de hoofdtoegang van het Justitiepaleis aan het Poelaertplein sinds 12 februari 2024 afgesloten en verplaatst naar de zijgevel aan de kant van de Minimenstraat. Meer info in het persbericht van 8 februari 2024.

Het gebruik van BIM (Building Information Modeling) voor een efficiënt projectbeheer

Bij de gevelrestauratie van het Brusselse Justitiepaleis wordt gebruik gemaakt van BIM (Building Information Modeling), en dit van de schetsfase tot en met de oplevering. 

Hierbij worden talloze scans gemaakt van de volledige voorgevel van het Justitiepaleis, op basis waarvan digitale 3D-plannen worden ontwikkeld.

Dankzij het gebruik van BIM heeft het werfteam een gedetailleerd en visueel overzicht van welke stenen in de gevel behouden, vervangen of hersteld worden. Het laat toe om op een zeer nauwkeurige manier de meetstaat bij te houden en de hoeveelheden steen te meten. 

Ook de robots voor het frezen van de stenen worden vanuit de BIM-modellen aangestuurd. 

Het gebruik van BIM voor een restauratieproject is uitzonderlijk. Op 5 december 2024 won het restauratieproject zelfs de eerste prijs in de categorie “BIM” bij de Belgian Construction Awards. 

Technische fiche

• Eigenaar: Belgische Staat
• Opdrachtgever: Regie der Gebouwen
• Gebruiker: FOD Justitie
• Studiebureau restauratiestudie gevels: PERSPECTIV architecten (architectenbureau Karel Breda)
• Oppervlakte voorgevel: ± 22.750 m²
• Aannemer restauratie voorgevel: T.M. Artes Woudenberg nv – Artes Roegiers nv
• Kostprijs werken aan de voorgevel: 31,7 miljoen euro, btw inbegrepen
• Duurtijd van de werken aan de voorgevel: augustus 2023 - eerste helft van 2026

Fase 2 van de gevelrestauratie: gevels van de sokkel onder de koepel (vanaf eind 2026)

In een tweede fase, van eind 2026 tot 2029, worden de gevels van de sokkel onder de koepel gerestaureerd. Hiervoor zal een aannemer aangesteld worden via een openbare aanbestedingsprocedure.

Fasen 3 en 4 van de gevelrestauratie

In fase drie van de gevelrestauratie worden de gevels aan de De Wynantsstraat en de Wolstraat gerestaureerd en in fase vier de gevel aan de kant van de Minimenstraat.

Bij deze derde en vierde fase zullen ook de gevels van de binnenkoeren van het Justitiepaleis worden gerestaureerd, evenals de directe omgeving van de betrokken gevels.

Het doel is om de restauratie  van alle gevels van het Justitiepaleis af te ronden in 2035.  

Laatst gewijzigd in september 2025.